Amsterdam, 1 november 2008
400 jaar doopsgezinden aan het Singel
betekenis der VDGA voor doopsgezind Nederland

Op 28 juni 1607 kocht de lakenkoopman Harmen Hendriksz van Warendorp, lid van de
Vlaamse Doopsgezinde Gemeente, een stuk land tussen Singel en de Vest: de huidige Herengracht. Aan het Singel bouwde hij twee huizen en aan de Vestzijde nog eens twee kleine huizen. In de verscholen tuin liet hij een ruime schuur neerzetten 'hetzelve wesende te dienen tot eene kercke ofte vergader-plaetse der Vlaemsche Mennonieten', die in september 1608 in gebruik werd genomen door de Vlaamse Doopsgezinde Gemeente. In 1639 werd de schuur vervangen door de huidige Singelkerk.

De DHK vierde op 1 november 2008 samen met de VDGA het 400 jaar ter kerke gaan aan het Singel, en stond stil bij de rol die de Amsterdamse doopsgezinden gespeeld hebben in de Nederlandse doopsgezinde geschiedenis.

Na de koffie, de opening, enige mededelingen en felicitaties aan de jubilerende gemeente sprak de DHK-voorzitter, mevr. Bonny Rademaker-Helfferich, een kort in memoriam uit, waarbij zij de betekenis en figuur van dominee Carl Friedrich Brüsewitz (6 maart 1919 - 2 oktober 2008) voor de broederschap en de DHK in dankbaarheid belichtte.
De voorzitter van de Amsterdamse kerkenraad, mevr. Mieke Krebber, hield na een woord van welkom een korte inleiding, waarna zij het stokje doorgaf voor een lezing over 400 jaar doopsgezinden aan het Singel door mevr. Anna Voolstra, die bezig is met een promotieonderzoek naar dit onderwerp.

Haar zeer onderhoudende lezing, gebaseerd op archiefonderzoek, bracht vele interessante details aan het licht, onder andere uit de wereld van het orgel (het bekende zorgenkindje), de onbereikbaarheid van de organist, die zijn plek had boven een gapende afgrond bij de restauratie van de vloer. Anna Voolstra vroeg ook speciaal aandacht voor het project 'Geschiedenisliefhebbers gezocht'.

Na een muzikaal intermezzo met beelden en muziek uit Le prophète van Giacomo Meyerbeer, met een inleiding verzorgd door Thijs van Hoogstraten, volgde een lezing van dr. Piet Visser over het belang van de Amsterdamse doopsgezinden voor doopsgezind Nederland; een zaak die zich op vele manieren heeft gemanifesteerd.
Flitsend door de tijd schoten we met de spreker van heden naar verleden en weer terug, vanaf de eerste conferentie in 1581 ter vermijding van splitsingen; dit alles gelardeerd met erkende feiten en hypothesen over wat er anders gelopen zou zijn, als...

Na de lunch van 12.30 tot 13.15 was het tijd voor een wandeling over de Herengracht
naar het Stadsarchief De Bazel aan de Vijzelgracht, waar een rondgang in groepjes was georganiseerd en we het prachtige gebouw met vele kunstzinnige details konden bewonderen, en de permanente expositie van bijzondere archivalia uit de Amsterdamse geschiedenis. Het komt niet vaak voor dat bezoekers zo van nabij het werk van het Stadsarchief kunnen volgen.

Dr. Angelique Hajenius ging in op het hierboven al aangestipte transcriptieproject rondom doopsgezinde bronnen in het Amsterdamse Stadsarchief.
De VDGA is namelijk op zoek naar vrijwilligers die het leuk vinden om het prachtige bronnenmateriaal van de gemeente te transcriberen, teneinde met een selectie een overzicht te kunnen geven van de geschiedenis van doopsgezind Amsterdam. De transcripties van deze bronnen zullen beschikbaar worden gesteld op de website van de DHK (www.dhkonline.nl), met technische ondersteuning vanuit het Internationaal Menno Simons Centrum. Geinteresseerden kunnen contact opnemen met Mieke Krebber, email: m.krebberri@chello.nl. Men moet beschikken over een pc, een cursusje paleografie kan aangeboden worden!

Na een afsluitend woord door de voorzitter werd om 16.00 uur deze zeer interessante dag besloten met dank namens de DHK aan de gastgevers en alle medewerkenden.

Bonny Rademaker-Helfferich

[in: Doopsgezinde Bijdragen nieuwe reeks nummer 34 (2008) pp. 289-290]