Rotterdam, 14 oktober 2017
“Onderweg”
Najaarsbijeenkomst 2017

Zie hier de uitnodiging met toelichting op het programma van die dag
Hieronder het verslag
Tekst: Mechteld Gravendeel

Rotterdam Ext Dg Kerk De Najaarsbijeenkomst van de Doopsgezinde Historische Kring werd gehouden op zaterdag 14 oktober 2017 in de doopsgezinde kerk in Rotterdam, Noordmolenwerf 1-3. Ongeveer 60 leden en belangstellenden van de DHK meldden zich in de kerk van de Doopsgezinde gemeente, om letterlijk en figuurlijk ‘op reis’ te gaan overeenkomstig het najaarsthema van de Doopsgezinde Historische Kring.
De kerk is in 1951 gebouwd in de typische stijl van de Wederopbouw van vlak na de Tweede Wereldoorlog. De kerk verving de oude doopsgezinde kerk uit 1775 die tussen de St. Laurenstraat en de Leeuwenstraat stond. Deze kerk werd bij het bombardement op 14 mei 1940 totaal verwoest

20171014 Rotterdam DHK bijeenkomstDHK-secretaris Mechteld Gravendeel introduceerde het thema en de sprekers. Het thema ‘Onderweg…’ sluit aan bij deel 43 van de Doopsgezinde Bijdragen, dat zojuist was uitgekomen. De artikelen in deze Bijdragen gaan over religieuze migratie en de wijze waarop de doopsgezinden die in het verleden aan den lijve hebben ondervonden. Een actueel thema met alle aandacht voor de Europese vluchtelingenproblematiek. Maar mensen zijn altijd onderweg geweest en Europa heeft vaker grote groepen vluchtelingen en migranten gezien. Religieuze migratie is van alle tijden en iedereen kan er mee te maken krijgen. Dat is goed terug te vinden in de doperse geschiedenis. De keuze om de DHK-najaarsbijeenkomst te houden in Rotterdam was niet meer dan logisch: in Rotterdam was het Hollands Doopsgezind Emigratie Bureau gevestigd en van hier uit vertrok menig doopsgezinde emigrant naar een nieuwe wereld.

Doorn Flip VanDe eerste spreker was Flip van Doorn, schrijver, journalist en ontdekkingsreiziger in Nederland. Hij heeft dit jaar het boek ‘De eerste wandelaar’ gepubliceerd over de doopsgezinde predikant Jacobus Craandijk (1834-1912), beter bekend als de wandelende dominee. Craandijk stond meer dan 20 jaar als predikant in Rotterdam. Van Doorn vertelde over de wijze waarop Craandijk de wereld zag en er over schreef in o.a. de reeks ‘Wandelingen door Nederland met pen en potlood’ (die verschenen vanaf 1875).
Craandijk Jacobus Portret MS Craandijk leefde in wat wij nu ook wel  de IJzeren Eeuw noemen. Alle technologische vernieuwingen veranderden het landschap in rap tempo. Het vastleggen van het verdwijnende oude landschap was Craandijks drijfveer om er over te publiceren, overigens met prachtige illustraties, gemaakt door de Rotterdamse tekenaar/schilder Pieter Schipperus. Craandijk werd ook beïnvloed door de steeds groter wordende aandacht voor natuurbescherming in Nederland. Van Doorn gaf ons een prachtig citaat uit Craandijks werk: “Tijd is geld, zegt de bezige zoon der 19de eeuw. Tijd is genot, zegt de wandelaar van alle eeuwen.”

Staaij Ad Van DerAd van de Staaij was de tweede spreker. Van de Staaij doet onderzoek naar en publiceert over diverse aspecten van de sociale en culturele geschiedenis van Rusland en de Sovjet-Unie. Hij gaf ons een overzicht in vogelvlucht van de migratie en lotgevallen van de doopsgezinde gemeenschappen in de Oekraïne (met name Molotsjna en Chortitza) in de 19e en begin 20e eeuw. Dit als aanloop naar zijn relaas over de reddingsoperaties die in de jaren ’20 op touw gezet werden om deze

geloofsgenoten te hulp te schieten in tijden van hongersnood en politiek-economische onrust. Van de Staaij vertelde over de doopsgezinde Rein Willink (1886-1961) uit Winterswijk en diens rol in de reddingsoperatie die vanuit Nederland werd georganiseerd door de Algemeene Commissie voor Buitenlandsche Nooden en waar Willink als expeditieleider werd aangesteld.

Fanoy Ayold Mennonite Heritage Tours 20171014Derde en laatste spreker was Ayold Fanoy, die het doopsgezinde reisbureau Mennonite Heritage Tours runt en daarmee groepsreizen organiseert langs het doperse erfgoed in (met name) Europa.  Hij deed verslag van de door hem georganiseerde reizen door Europa, hoe hij gebruik maakt van lokale expertise en het internationale netwerk dat hij in de loop der jaren heeft opgebouwd.
Hij liet ons beelden zien van de in 2016 ondernomen rei s door de Oekraïne. En daarmee sloot zijn verhaal goed aan bij dat van de vorige spreker. Aan de hand van zijn beeldmateriaal konden we zien hoe de boerderijen, kerken, scholen en ziekenhuizen van de ooit bloeiende gemeenschappen Molotsjna en Chortitza er nu (vaak verlaten) bij liggen.

Stadsambassadeurs Rotterdam LOGONa de lunchpauze vertrokken we in groepjes onder leiding van de Rotterdamse Stadsambassadeurs (Rotterdammers die trots zijn op hun stad en op vrijwillige basis stadsrondleidingen geven) voor een wandeling door het centrum van Rotterdam. Het weer was ideaal voor een wandeling.  We zagen hoe de afgelopen decennia het centrum van Rotterdam weer is opgebouwd na het alom verwoestende bombardement op 14 mei 1940. We werden gewezen op de vaak creatieve wijze waarop met name de laatste jaren stedenbouwkundige hoogstandjes tot stand gebracht zijn. En het is work in progress…

Mark Van Nsipen Organist 20171014Terug in de kerk trakteerde Mark van Nispen , organist van de Doopsgezinde gemeente Rotterdam, ons op een prachtig orgelconcert van Mark van Nispen. Hij speelde werken van Böhm, Bach, Manneke en Couperin.

Na samenzang en een dankwoord aan de medewerkers van de Doopsgezinde gemeente Rotterdam begonnen we, verrijkt met de nodige kennis, aan de thuisreis.

Meer lezen?

Over de Doopsgezinde Gemeente Rotterdam op haar website:
www.dgrotterdam.doopsgezind.nl

Flip van Doorn, “De eerste wandelaar. In de voetsporen van een wandelende dominee”, 2017. Verschenen bij Uitgeverij Thomas Rap, ISBN  9789400407534

Flip van Doorn, “Een’ Kloeken Dagmarsch, elf stevige tochten door 19e eeuws Nederland”, 2015. Verschenen bij Uitgeverij Gegarandeerd Onregelmatig, ISBN 9789078641414

Website Flip van Doorn over zijn onderzoek naar de wandelingen van Craandijk.
www.jacobuscraandijk.nl

Ad van de Staaij, “Rein Willinks reddingsexpeditie naar de Molotsjna. Tussen wederopbouw en emigratie: de Nederlandse hulp aan de Oekraïne in de jaren 1922-1924”, in: Doopsgezinde Bijdragen, deel  43 (2017)

Website Ayold Fanoy over zijn reisbureau:
www.mennoniteheritagetours.nl

website van de rondleiders uit Rotterdam: De Stadsambassadeurs Rotterdam:
www.stadsambassadeursrotterdam.nl