Proefschrift over Anne Zernike

donderdag 3 juli 2014 Proefschrift over Anne Zernike

Op donderdag 3 juli 2014 promoveerde, in het Academiegebouw van de Rijks Universiteit Groningen, Froukje Pitstra op haar biografisch onderzoek naar Anne Zernike. (links het omslag van de handelseditie, die bij Meinema uitkomt en hieronder dat van de promotie-editie)

 Ontelbare Enkelvouden DISS Cover RUG

 

 

 

 

 

 

ANNEZERNIKE_square  Zernike_Anne_Oudere_leeftijd_cu

twee keer Anne Zernike; links geschilderd
door haar echtgenoot, Jan Mankes

 

Op de websites van de RUG lezen we de volgende informatie over het proefschrift:

Anne Zernike (1887-1972) leefde in de tumultueuze eerste helft van de twintigste eeuw. Een tijd waarin ze uitgroeide tot een publiek figuur, als eerste Nederlandse predikante (in de doopsgezinde gemeente Bovenknijpe)“.
In de biografie komen de volgende perioden aan de orde: “de periode rondom haar aantreden als Doopsgezinde predikante in 1911 en haar huwelijksjaren (1915-1920), alsook haar jeugdjaren in Amsterdam en haar lange leven in Rotterdam, als voorgangster van een afdeling van de Nederlandse Protestantenbond“.
Daarnaast worden “de vele facetten van haar rijke, complexe leven opgeroepen en beschreven: haar liefde voor de kunsten, haar opvatting over het predikantschap van vrouwen en over de vrouwenbeweging, haar worsteling met het pacifisme en haar radicale opvattingen over vrijzinnigheid en geloof.
Anne Zernike bewoog zich over alle ‘verzuilde’ verbanden heen in verschillende politieke en maatschappelijke stromingen.

Pitstra Froukje Cu Uit Docu Omrop Fryslan

Froukje Pitstra

Zernike werd in 1911, in de doopsgezinde gemeente Bovenknijpe, de eerste vrouwelijke (doopsgezinde) predikant in Nederland, nadat zij eerder proponent was geworden aan het Doopsgezind Seminarie en zich daarvoor al had laten dopen in de Doopsgezinde Gemeente te Amsterdam, door de vader van Frits Kuiper. Opmerkelijk genoeg heeft dat Pitstra niet verhinderd als de 8e van de stellingen bij haar proefschrift te poneren:

Anne Zernike heeft zichzelf nooit beschouwd als doopsgezind predikante.
Vgl. Bondsnieuws. Orgaan van de N.P.B-afdeling Linker Maasoever, juli-oktober 1948.

De - sinds kort - emeritus hoogleraar geschiedenis van het Doperdom en aanverwante stromingen, Piet Visser had, als één van de opponenten tijdens de promotie, vraagtekens bij Pitstra's voorstelling van de gemiddelde doopsgezinde (gemeente/predikant/theoloog), waar de verregaand vrijzinnige  denkwereld van Zernike niet genoeg bij zou hebben kunnen aansluiten, als gevolg waarvan zij in de Doopsgezinde Broederschap ook niet verder aan de slag bleek te kunnen komen, maar enigszins geïsoleerd op afstand daarvan bleef staan. Kritiek van  Visser was hier dat Pitstra de rijke geschakeerdheid van de doopsgezinde wereld in de eerste helft van de 20e eeuw toch had onderschat en te sterk de tendens naar het rechts-modernisme met een christocentrische inslag (zoals in de gemeentedag-beweging) voor het algemene beeld had gehouden.
Beluister hier Piet Vissers kritiek en Froukje Pitstra's verdediging.

Lees hier de recensie van het boek, cq. een interview met de auteur op de website van de oecumenische 'Vrouwensynode'

Lees hier hoe Anne Zernike in Doopsgezind milieu herdacht werd - nl. in een door de redactie van het Doopsgezind Jaarboekje 1973 uit de Leeuwarder Courant overgenomen artikel van de columnist D.M. van der Woude, in diens rubriek 'Ut 'e Lapekoer'.

Zie voor een blik op Froukje Pitstra en haar promotieonderzoek ook de door Omrop Fryslân geproduceerde documentaire over (Pitstra’s studie naar) Anne Zernike:

'Anne Zernike: "Om it leauwen en de sinnigens"'(2012)

met zwijgend geacteerde scènes van Zernike in haar 1e gemeente Bovenknijpe.
De documentaire heeft Nederlandse ondertitels.

zie ook de agendaberichten over:
de tentoonstelling over leven en werk van Anne Zernike in het Bijbels Museum in Amsterdam en over: een (s)preekwedstrijd ter ere van Anne Zernike.